armia krajowa co to znaczy

Co to jest ARMIA KRAJOWA (AK) biografia. wojny światowej; już nareszcie kampanii wrześniowej

Co znaczy ARMIA KRAJOWA (AK)

Definicja ARMIA KRAJOWA (AK): kluczowa organizacja konspiracji wojskowej w czasie II wojny światowej; już nareszcie kampanii wrześniowej utworzono 27 IX 1939 organizację konspiracyjną pod nazwą Służba Zwycięstwu Polsce, której celem miało być powstanie podziemnych struktur wojskowych; na czele organizacji stanął gen. M. Karaszewicz-Tokarzewski; premier rządu RP na uchodźstwie W. Sikorski, chcąc podporządkować struktury konspiracyjne w okupowanym państwie zdecydował się na przeorganizowanie Służby Zwycięstwu Polsce nakazując utworzenie nowej organizacji pod nazwą Związek Walki Zbrojnej, którego komendantem kluczowym został gen. K. Sosnkowski, a jego zastępcą w państwie gen. S. Rowecki "Grot" (od 30 VI 1940 samodzielnie pełnił funkcję komendanta głównego); organizacja przyjęła nazwę Armia Krajowa 14 II 1942, stając się jako armia podziemna częścią PSZ; skoncentrowano się raczej na scaleniu wszystkich istniejących na terenie państwie konspiracyjnych organizacji wojskowych (akcja scaleniowa), w ten sposób w jej skład weszła GL-WRN, część BCh, NOW i NSZ; początkowo nacisk kładziono na budowanie struktur podziemnych i ograniczone akcje dywersyjne i sabotażowe, przygotowując równocześnie plan stworzenia ogólnonarodowego na wypadek załamania militarnego Niemców; od 1943, z racji na klęski Niemiec na froncie wschodnim, opracowano Plan "Burza", który miał pozwolić, aby władze polskie mogły wystąpić w stosunku do ZSRR w roli "gospodarza"; w najwyższym stopniu znane akcje dywersyjne i sabotażowe: 7-8 X 1942 Akcja "Wieniec" (skoordynowany atak na pociągi i węzły kolejowe wokół Warszawy, w celu zakłócenia komunikacji z frontem wschodnim), 26 III 1943 Akcja pod Arsenałem (odbicie 20 więźniów przewożonych poprzez gestapo do więzienia na Pawiaku), 12 VIII 1943 Akcja "Góral" (przechwycenie transportu z sporą sumą pieniędzy), 1 II 1944 Akcja "Kutschera" (udany zamach na dowódcę SS i policji dystryktu warszawskiego), V-VII 1944 Akcja "V" (wykrycie doświadczeń z rakietami V-2 i przejęcie i przesłanie do Anglii części rakiet); fiaskiem skończyły się próby tworzenia dzięki przerzuconych z Anglii przeszkolonych komandosów ("cichociemnych") zorganizowanej konspiracji polskiej na radzieckich terenach okupowanych (Akcja "Wachlarz", dowódcy: Jan Włodarkiewicz, R. Grocholski); zadania sabotażowe w organizacji spełniał wydzielony oddział pod nazwą Związek Odwetu, przekształcony na przełomie 1942/1943 w Kierownictwo Dywersji (Kedyw), w skład którego weszły także oddziały dywersyjne Tajnej Organizacji Wojskowej utworzonej poprzez sztab Wojska Polskiego we wrześniu 1939 i "Wachlarza"; było ono samodzielną komórką i zajmowało się tak zwany walką bieżącą, na którą składał się między innymi sabotaż, dywersja, wykonywanie wyroków szczególnych; działalność antykomunistyczną prowadzono dzięki wydzielonej komórki ( tak zwany Antyk) zajmującej się obserwacją podziemnych organizacji i działaczy, raczej związanych z PPR i GL/AL; istotną rolę w działalności odgrywała również propaganda, którą kierowało Biuro Informacji i Propagandy (oddział VI Komendy Głównej; dowódca J. Rzepecki) zajmujące się między innymi : wydawaniem druków ulotnych, broszur i konspiracyjnych gazet ( w najwyższym stopniu znany był "Biuletyn Informacyjny"), wywiadem społeczno-politycznym, propagandą antyniemiecką ( Akcja "N"); przy Komendzie Głównej działała również Wojskowa Służba Kobiet (dowódca M. Wittek); starannie przygotowywany Plan "Burza", mimo prób jego realizacji w Wilnie (Akcja "Ostra Brama" 7-13 VII 1944, dowódca A. Krzyżanowski), Lwowie (5 Dywizja Piechoty, dowódca W. Filipkowski), na Wołyniu (27 Wołyńska Dywizja Piechoty, dowódca J. Kiwierski) i Lubelszczyźnie zakończył się niepowodzeniem w wyniku represji radzieckich (Armia Czerwona przyjmowała współpracę polskiego podziemia, a potem jego ujawnienie wykorzystywano do likwidacji zdekonspirowanych jednostek); podjęta w momencie stworzenia warszawskiego próba oswobodzenia stolicy skończyła się klęską i poddaniem miasta 2 X 1944; organizacja została rozwiązana, z racji na nową sytuację polityczną związaną z wkroczeniem wojsk radzieckich i budową administracji poprzez polskich komunistów ( PKWN, KRN) 19 I 1945 (zamiast niej utworzono w tym czasie zakonspirowaną organizację "Nie"); cała organizacja w 1944 liczyła około 350 tys. żołnierzy; podzielona była na: 1) obszary - obejmujące teren kilku przedwojennych województw, 2) okręgi - obejmujące woj., 3) obwody - obejmujące pow., 4) placówki; operowano plutonami, kompaniami i batalionami tworzącymi w momencie realizacji Planu "Burza" duże zgrupowania partyzanckie: pułki, brygady, dywizje nawiązujące nazwami do jednostek wojska polskiego sprzed 1939; na czele organizacji stała Komenda Kluczowa w skład której wchodzili: szefowie sztabu (J. Albrecht, T. Pełczyński), oddział I - organizacyjny (A. Sanojca), oddział II - wywiad (W. Berka, M. Drobik), oddział III - operacyjny (S. Tatar), oddział IV - kwatermistrzostwo (A. Świtalski), oddział V - łączność (L. Chendyński); komendantami kluczowymi byli kolejno: SZP: M. Karaszewicz-Tokarzewski (IX-XI 1939); ZWZ/AK: K. Sosnkowski (XI 1939-VI 1940), S. Rowecki "Grot" (VI 1940-VI 1943), gen. T. Komorowski "Bór" (VI 1943-X 1944), gen. L. Okulicki "Niedźwiadek" (X 1944-I 1945).

Definicje jak ARMIA KRAJOWA (AK) w Słownik definicji A .