zakony co to znaczy

Definicja ZAKONY w historii Polski: przepisach religijnych, skupiające jednostki pragnące

Definicja ZAKONY

Co to znaczy ZAKONY: zorganizowane struktury życia wspólnotowego oparte na przepisach religijnych, skupiające jednostki pragnące realizować wzory życia religijnego wedle obowiązującą w danym zakonie regułą (konstytucją); wg metody posługi dzieli się je na zakony: kontemplacyjne, czynne, charytatywne i instytuty prowadzące apostolat obecności (świeckie), a wg organizacji na zakony: kanoników regularnych: norbertanie (premonstratensi), benedyktyni (w ramach których zakony kamedułów, kartuzów, cystersów); rycerskie: templariusze, joannici, krzyżacy; żebrzące (mendykanckie): dominikanie, franciszkanie (z których wyłonili się między innymi bernardyni i kapucyni), karmelici; kleryków regularnych: jezuici, pijarzy, kamilianie; pośród zgromadzeń żeńskich dominowały zakony kontemplacyjne (klauzurowe): klaryski, dominikanki i charytatywne: urszulanki, szarytki; na ziemiach polskich początki życia zakonnego sięgają 2 poł. X w. (mnichami benedyktyńskimi i kamedulskimi byli pierwsi polscy święci: Wojciech, Pięciu Braci Polskich, Andrzej Świerad); w poł. XI w. ufundowane zostały pierwsze opactwa benedyktynów (Lubiń, Mogilno, Tyniec); w XII w. przybyły pierwsze ekipy kanoników regularnych: norbertanie (opactwa w Czerwińsku, Trzemesznie), cystersi (około 1140 klasztor w Jędrzejowie) i trwałe fundacje żeńskie dla norbertanek (w Strzelnie), następnie benedyktynek i cysterek; w XII-XIII w. sprowadzono zakony rycerskie (tempariusze, joannici), lecz największą rolę odegrał Zakon Krzyżacki; w XIII w. powstały pierwsze klasztory zakonów żebrzących: dominikanów i franciszkanów (klarysek), a ich gwałtowany rozwój miał miejsce w XIV i XV w., kiedy powstały klasztory karmelitów, augustianów-eremitów i bernardynów; w tym okresie umocniły się również liczne wspólnoty kanonickie: paulini ( Częstochowa), brygidki, z których część nabrała z czasem charakteru wyłącznie polskiego (miechowici, markowie); w okresie reformacji pojawił się kryzys życia zakonnego, a w kilku dzielnicach nastąpiła kasata wszystkich (Pomorze Zachodnie, Prusy Książęce) albo większości (Śląsk) zakonów; za odrodzenie życia zakonnego uważane jest przybycie w 1564 do Braniewa pierwszych jezuitów, sprowadzonych poprzez biskupa Stanisława Hozjusza, którzy skupili się na budowie sieci nowoczesnych szkół średnich ( kolegia jezuickie) i wyższych ( Akademia Wileńska), uzyskując z czasem dominujące wpływy pośród szlachty; w ślad za jezuitami pojawili się pijarzy, trynitarze, oratorianie, a również nowe zakony mendykanckie (karmelici bosi, kapucyni, reformaci) i mnisze (kameduli); w XVII w. sprowadzono między innymi szarytki, wizytki i sakramentki; w okresie oświecenia wiodącą rolę odegrali pijarzy ( Collegium Nobilium; kolegia pijarskie), których pozycja wzmocniona została po kasacie jezuitów w 1773 ( Komisja Nauki Narodowej); w okresie zaborów nastąpiły liczne kasaty zakonów: w zaborze austriackim dokonane poprzez cesarza Józefa II w l. 1780-1790, w Prusach w 1810, w zaborze rosyjskim w kilku falach w l. 1819-1867, z których część miała charakter represyjny, w szczególności po stworzeniu styczniowym; na przełomie XIX i XX w. wobec upadku szablonowych form życia zakonnego, szczególnie zakonów mniszych i kanonickich o charakterze kontemplacyjnym, w państwie i na emigracji powstało sporo zgromadzeń czynnych, przede wszystkim żeńskich (nazaretanki, niepokalanki, służebniczki, loretanki, felicjanki, urszulanki szare), a również męskich (albertyni, michaelici, zmartwychwstańcy), raczej o celach charytatywnych i wychowawczych; w okresie II RP symbolami odrodzenia polskich zakonów stały się: franciszkański klasztor w Niepokalanowie, założony poprzez św. Maksymiliana Kolbego i ośrodek służebniczek Krzyża w Laskach, założony poprzez Różę Czacką; w okresie PRL zakony stały się obiektem ataków organów państwowych, etapowo zostały wyparte z oświaty, szpitalnictwa, większości zakładów wychowawczych i opiekuńczych, do których powróciły dopiero po 1989.

Czym jest ZAKONY znaczenie w Słownik definicji Z .